Tại Việt Nam, EPR đang được triển khai theo Luật Bảo vệ Môi trường 2020 và Nghị định 08/2022/NĐ-CP, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc nâng cao ý thức bảo vệ môi trường của doanh nghiệp và phát triển sản xuất bền vững. Vậy EPR là gì? Nguyên tắc hoạt động của nó như thế nào? Hãy cùng Mộc An Châu tìm hiểu ở bài viết dưới đây nhé!

I. EPR là gì? Nguyên tắc và cách hoạt động của EPR?

Trong bối cảnh ô nhiễm gia tăng và nhu cầu tái chế ngày càng cấp thiết, nhiều quốc gia đang áp dụng các chính sách mới nhằm kiểm soát chất thải ngay từ nguồn phát sinh. Cơ chế này giúp giảm ô nhiễm, thúc đẩy tái chế và hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi sang mô hình sản xuất bền vững. Vậy EPR là gì? Bao gồm những nguyên tắc nào và cách thức hoạt động ra sao? Hãy cùng tìm hiểu ngay dưới nhé!

1. Khái niệm EPR là gì? 

EPR (Extended Producer Responsibility), hay còn được gọi là Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất. Đây là chính sách môi trường yêu cầu doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu chịu trách nhiệm đối với toàn bộ vòng đời sản phẩm, kể cả giai đoạn sau khi sản phẩm bị thải bỏ.

Theo định nghĩa của Chương trình Môi trường Liên Hợp Quốc (UNEP) trong Công ước Basel, EPR là cách tiếp cận chính sách trong đó trách nhiệm của nhà sản xuất được mở rộng đến khâu thu hồi, tái chế và xử lý sản phẩm sau sử dụng, nhằm giảm thiểu rác thải và ô nhiễm môi trường.

2.  Mục tiêu của EPR trong quản lý chất thải và bảo vệ môi trường

EPR được xây dựng dựa trên nguyên tắc “người gây ô nhiễm phải trả tiền” (Polluter Pays Principle). Theo đó, nhà sản xuất có trách nhiệm tài chính và/hoặc kỹ thuật trong việc thu gom, tái chế, thu hồi năng lượng hoặc xử lý sản phẩm đã qua sử dụng.

Cơ chế này giúp chuyển trách nhiệm quản lý chất thải từ Nhà nước sang doanh nghiệp, thúc đẩy mô hình sản xuất tuần hoàn – nơi sản phẩm, bao bì sau khi thải bỏ được tái chế, tái sử dụng thay vì chôn lấp.

Được khởi xướng tại châu Âu từ đầu thập niên 1990, EPR đến nay đã được áp dụng tại hơn 40 quốc gia, trở thành công cụ chính trong quản lý chất thải rắn và phát triển kinh tế tuần hoàn.

EPR đặt trách nhiệm lên người sản xuất, nhà nhập khẩu và người bán hàng về việc thu gom, xử lý và tái chế các sản phẩm đã qua sử dụng để giảm thiểu tác động tiêu cực của chúng đến môi trường. Dưới đây là một số lợi ích của chương trình EPR:

• Giảm thiểu rác thải: Thu hồi và tái chế giúp giảm lượng chất thải chôn lấp, giảm áp lực lên môi trường.
• Tăng trách nhiệm xã hội của doanh nghiệp: Buộc nhà sản xuất, nhập khẩu có trách nhiệm hơn với sản phẩm mình tạo ra.
• Khuyến khích sản phẩm thân thiện môi trường: Thúc đẩy thiết kế bao bì, vật liệu có thể tái chế chất thải và tái sử dụng.
• Thúc đẩy kinh tế tuần hoàn: Tạo ra nguồn nguyên liệu thứ cấp, giảm phụ thuộc vào tài nguyên tự nhiên.
• Tạo cơ hội việc làm và ngành nghề mới: Phát triển lĩnh vực thu gom, phân loại và tái chế chất thải.

Nhờ đó, EPR không chỉ là giải pháp quản lý rác thải, mà còn là động lực quan trọng cho phát triển bền vững.

3. Các nguyên tắc cơ bản của EPR

Chương trình EPR có một số nguyên tắc quan trọng để đảm bảo sự hiệu quả và công bằng của nó. Dưới đây là một số nguyên tắc cơ bản của chương trình EPR:

• Nguyên tắc Trách nhiệm mở rộng (Extended Producer Responsibility): Nhà sản xuất chịu trách nhiệm thu hồi, xử lý và tái chế sản phẩm của mình cho đến khi kết thúc vòng đời.
• Nguyên tắc Phí sử dụng sản phẩm (Product Use Fee – PUF): Người sản xuất hoặc nhà phân phối đóng khoản phí nhất định cho quỹ môi trường để phục vụ việc thu gom, tái chế sản phẩm.
• Nguyên tắc Chia sẻ trách nhiệm (Shared Responsibility – SR): Các bên liên quan như nhà sản xuất, bán lẻ, chính quyền và tổ chức môi trường cùng tham gia thực hiện và giám sát chương trình.
• Nguyên tắc Tiếp cận vòng đời sản phẩm (Life Cycle Approach – LCA): Doanh nghiệp cần thiết kế sản phẩm theo hướng dễ tái chế, ít độc hại, giảm thiểu chất thải ngay từ khâu sản xuất.

Những nguyên tắc này giúp EPR trở thành một cơ chế quản lý chất thải toàn diện, góp phần giảm thiểu ô nhiễm, bảo tồn tài nguyên và thúc đẩy phát triển bền vững.

II. Lộ trình thực hiện chính sách EPR tại Việt Nam

Sau khi đã hiểu EPR là gì, chúng ta có thể thấy chính sách Trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất đã xuất hiện từ Luật Bảo vệ Môi trường 2005 với yêu cầu thu hồi một số sản phẩm sau tiêu dùng. Hiện nay, lộ trình thực hiện EPR tại Việt Nam được xây dựng theo hướng từng bước mở rộng trách nhiệm của nhà sản xuất, nhập khẩu đối với sản phẩm và bao bì sau tiêu dùng. EPR được luật hóa rõ ràng trong Luật Bảo vệ môi trường 2020, sau đó được cụ thể hóa bằng các nghị định hướng dẫn và tiếp tục hoàn thiện trong năm 2026.

>> Xem thêm: Ô nhiễm đất là gì? Nguyên nhân và hậu quả của ô nhiễm đất

Hoàn thiện khung pháp lý về EPR

Theo Điều 54 và Điều 55 Luật Bảo vệ môi trường 2020, trách nhiệm của tổ chức, cá nhân sản xuất và nhập khẩu tập trung vào hai nhóm chính: trách nhiệm tái chế sản phẩm, bao bì và trách nhiệm thu gom, xử lý chất thải.

Sau đó, Nghị định 08/2022/NĐ-CP đã cụ thể hóa cơ chế thực hiện và được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 05/2025/NĐ-CP. Đáng chú ý, ngày 01/04/2026, Chính phủ ban hành Nghị định 110/2026/NĐ-CP, có hiệu lực từ 25/05/2026, tiếp tục hoàn thiện cơ chế EPR, làm rõ trách nhiệm và quy trình quản lý nguồn đóng góp tài chính phục vụ tái chế, xử lý chất thải.

Danh mục bao bì thương phẩm phải thực hiện EPR 

Danh mục bao bì thương phẩm phải thực hiện EPR bao gồm:

• Bao bì của thực phẩm theo luật an toàn thực phẩm;
• Bao bì mỹ phẩm;
• Thuốc và dược phẩm;
• Bao bì của phân bón, thức ăn chăn nuôi, thuốc thú y;
• Chất tẩy rửa và chế phẩm gia dụng, nông nghiệp, y tế;
• Bao bì xi măng.

>> Xem thêm: Kinh tế tuần hoàn là gì? Nguyên tắc và một số mô hình phổ biến hiện nay

Các đối tượng được miễn nghĩa vụ tái chế

Doanh nghiệp thuộc các trường hợp dưới đây không phải thực hiện tái chế theo yêu cầu của EPR:

• Sản phẩm hoặc bao bì sản xuất để xuất khẩu, tạm nhập – tái xuất, hoặc phục vụ mục đích nghiên cứu, học tập, thử nghiệm.
• Nhà sản xuất có doanh thu năm trước dưới 30 tỷ đồng.
• Nhà nhập khẩu có giá trị nhập khẩu năm trước dưới 20 tỷ đồng (tính theo trị giá hải quan).
• Lộ trình áp dụng trách nhiệm tái chế bắt buộc.

Lộ trình thực hiện EPR theo Nghị định 08/2022/NĐ-CP

Doanh nghiệp sản xuất và nhập khẩu phải thực hiện EPR theo các mốc thời gian:

• Từ 01/01/2024: Áp dụng đối với bao bì, ắc quy – pin, dầu nhớt, săm lốp
• Từ 01/01/2025: Triển khai đối với sản phẩm điện – điện tử
• Từ 01/01/2027: Bắt buộc đối với phương tiện giao thông

Bộ Tài nguyên và Môi trường sẽ trình Thủ tướng Chính phủ ban hành quy định chi tiết về thải bỏ phương tiện giao thông trước ngày 01/01/2025, nhằm hoàn thiện khung pháp lý cho lộ trình EPR tại Việt Nam.

Điểm đáng chú ý trong lộ trình EPR tại Việt Nam là việc Nghị định 110/2026/NĐ-CP tiếp tục hoàn thiện cơ chế quản lý và sử dụng nguồn đóng góp tài chính. Theo Bộ Công Thương, doanh nghiệp thực hiện nghĩa vụ đóng góp phải kê khai số tiền trước ngày 01/04 hằng năm và hoàn tất nộp vào Quỹ Bảo vệ môi trường Việt Nam trước ngày 20/04.

Kết luận 

Việc hiểu rõ EPR là gì? Nguyên tắc vận hành và lộ trình áp dụng sẽ giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ pháp luật, mà còn góp phần thúc đẩy kinh tế tuần hoàn và sản xuất bền vững. 

Nếu doanh nghiệp của bạn cần tư vấn, thu gom, vận chuyển hoặc xử lý chất thải Công nghiệp, chất thải nguy hại theo đúng quy định, hãy liên hệ Công ty Mộc An Châu (MAC) – đơn vị chuyên nghiệp, uy tín và sở hữu công nghệ hiện đại, sẵn sàng đồng hành cùng bạn trong hành trình phát triển xanh và bền vững.

🎁 Đặc biệt, nhân dịp đánh dấu 20 năm hình thành và phát triển Mộc An Châu, chúng tôi triển khai chương trình ưu đãi từ nay đến hết ngày 31/10/2026. Khi khách hàng liên hệ trực tiếp qua các nền tảng Marketing chính thức của Mộc An Châu sẽ được giảm ngay 500.000 đồng cho hóa đơn dịch vụ trên 5.000.000 đồng.

Hãy liên hệ ngay Mộc An Châu để được tư vấn miễn phí!

📌Hotline/ Zalo: 0343 67 68 69

📌Zalo OA: Mộc An Châu - Xử lý chất thải

📌Facebook: Nhà máy xử lý chất thải Mộc An Châu

🌐 Website: maccorp.com.vn

📍 Văn phòng: (Lầu 4) số 29 Nguyễn Khắc Nhu, Phường Cầu Ông Lãnh Tp. HCM

📍 Nhà máy: Khu Liên Hợp Xử Lý Chất Thải Đa Phước, xã Hưng Long, TP.HCM