Chất thải nguy hại là một trong những nguồn gây ô nhiễm nghiêm trọng nếu không được quản lý đúng cách. Đây là loại chất thải chứa các thành phần độc hại, dễ cháy nổ, lây nhiễm hoặc gây ăn mòn, có thể ảnh hưởng trực tiếp đến sức khỏe con người và môi trường sống. Việc nhận biết và phân loại đúng chất thải nguy hại giúp doanh nghiệp tuân thủ quy định pháp luật, đảm bảo an toàn trong xử lý. Hãy cùng Mộc An Châu tìm hiểu khái niệm và danh mục chi tiết các loại chất thải nguy hại theo quy định nhé!.

1. Chất thải nguy hại là gì? Tác động tiêu cực tới môi trường

Chất thải nguy hại là gì?

Theo Luật Bảo vệ môi trường 2020 (khoản 18, 20 Điều 3), chất thải được hiểu là vật chất ở thể rắn, lỏng, khí hoặc ở dạng khác được thải ra từ hoạt động sản xuất, kinh doanh, dịch vụ, sinh hoạt hoặc hoạt động khác.
Trong đó, chất thải nguy hại là chất thải chứa yếu tố độc hại, phóng xạ, lây nhiễm, dễ cháy, dễ nổ, gây ăn mòn, gây nhiễm độc hoặc có đặc tính nguy hại khác.

Danh mục chất thải nguy hại 

Danh mục chất thải nguy hại được ban hành nhằm giúp cơ quan quản lý, doanh nghiệp và cá nhân có cơ sở kiểm soát, thu gom và xử lý đúng quy định. Hiện nay, danh mục này được quy định tại Mục C, Mẫu số 1, Phụ lục III ban hành kèm theo Thông tư số 02/2022/TT-BTNMT.

Theo quy định, có 19 nhóm chất thải nguy hại chính, phản ánh nguồn phát sinh từ nhiều lĩnh vực sản xuất – kinh doanh khác nhau. Một số nhóm tiêu biểu gồm:

• Ngành công nghiệp hóa chất: Phát sinh từ các loại hóa chất tồn dư, phản ứng chưa hoàn tất hoặc sản phẩm phụ trong quá trình sản xuất.
• Ngành y tế: Bao gồm rác thải sinh học, hóa chất y tế, thuốc và vật tư y tế hết hạn sử dụng.
• Ngành nông nghiệp: Gồm thuốc bảo vệ thực vật, phân bón hóa học, thuốc trừ sâu, diệt cỏ và các chế phẩm hóa học khác.
• Ngành điện – điện tử: Bao gồm pin, ắc quy, linh kiện hỏng, thiết bị điện tử thải bỏ như máy tính, điện thoại, tivi.
• Ngành dệt nhuộm: Phát sinh từ các loại hóa chất nhuộm, tẩy trắng, chất phụ gia và dung môi trong quy trình sản xuất.

Bên cạnh các ngành sản xuất, trong đời sống sinh hoạt hằng ngày, con người cũng vô tình tạo ra nhiều loại chất thải nguy hại nếu không được thu gom, xử lý đúng cách. Một số ví dụ phổ biến gồm:

• Chất thải hóa học gia dụng: Các sản phẩm tẩy rửa, nước lau sàn, thuốc tẩy, mỹ phẩm… chứa hóa chất độc hại, có thể gây kích ứng hoặc ô nhiễm khi thải bỏ.
• Pin và ắc quy thải: Được sử dụng trong điều khiển, đồ chơi, thiết bị điện tử, chứa kim loại nặng như chì, cadmium, thủy ngân – những chất cực kỳ độc hại cho môi trường.
• Rác thải điện tử: Gồm điện thoại, laptop, tivi hỏng, có chứa linh kiện và hợp chất độc hại nếu không được tái chế đúng quy trình.
• Sơn và dung môi: Các loại sơn, vecni, dung môi, chất tẩy rửa trong gia đình có chứa hợp chất hữu cơ dễ bay hơi, gây ảnh hưởng đến hô hấp và môi trường không khí.

Việc nhận diện và phân loại chính xác chất thải nguy hại là bước đầu tiên và quan trọng nhất để đảm bảo xử lý an toàn, tuân thủ pháp luật và bảo vệ sức khỏe cộng đồng.

Tác động tiêu cực của chất thải nguy hại đối với môi trường 

Nếu không được kiểm soát và xử lý đúng quy trình, chất thải nguy hại có thể gây ra hàng loạt hậu quả nghiêm trọng đối với môi trường và sức khỏe con người.

• Gây ô nhiễm đất: Các hợp chất độc hại thấm vào tầng đất, làm mất cân bằng dinh dưỡng, giảm khả năng canh tác và ảnh hưởng đến hệ sinh vật trong đất.
• Gây ô nhiễm nguồn nước: Chất thải rò rỉ hoặc thấm xuống mạch nước ngầm, lan ra sông hồ, gây ô nhiễm nước sinh hoạt và đe dọa hệ sinh thái thủy sinh.
• Ô nhiễm không khí: Khi bay hơi hoặc bị đốt không đúng quy trình, chất thải nguy hại sinh ra khí độc như dioxin, furan, gây hại đến chất lượng không khí và sức khỏe cộng đồng.

• Ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe con người: Tiếp xúc hoặc sử dụng thực phẩm, nước nhiễm kim loại nặng như chì, thủy ngân có thể gây tổn thương thần kinh, gan, thận và làm tăng nguy cơ ung thư.
• Phá vỡ cân bằng sinh thái: Các loài sinh vật bị tiêu diệt hoặc biến đổi gen, làm suy giảm đa dạng sinh học và ảnh hưởng đến chuỗi thức ăn tự nhiên.
• Tồn lưu lâu dài trong môi trường: Nhiều hợp chất độc có thời gian phân hủy chậm, gây ô nhiễm lan rộng và kéo dài qua nhiều thế hệ.

2. Trách nhiệm của chủ nguồn thải chất thải nguy hại

Theo khoản 1, Điều 83 Luật Bảo vệ môi trường năm 2020, chủ nguồn thải chất thải nguy hại có các nghĩa vụ sau:

• Khai báo khối lượng, loại chất thải nguy hại trong hồ sơ đề nghị cấp giấy phép môi trường hoặc nội dung đăng ký môi trường;
• Thực hiện phân định, phân loại, thu gom, lưu giữ riêng và không để lẫn với chất thải không nguy hại, bảo đảm không gây ô nhiễm môi trường;
• Tự tái sử dụng, tái chế, xử lý, đồng xử lý, thu hồi năng lượng theo quy định của pháp luật hoặc chuyển giao chất thải nguy hại cho cơ sở có giấy phép môi trường phù hợp để xử lý.

3. Mộc An Châu -  Công ty xử lý chất thải nguy hại uy tín tại Việt Nam 

Công ty Cổ phần Kho vận Giao nhận Ngoại thương Mộc An Châu (MAC) là công ty có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực môi trường tại Việt Nam, chuyên cung cấp giải pháp thu gom – vận chuyển – xử lý chất thải nguy hại và chất thải công nghiệp an toàn, đúng quy định. Với nhà máy xử lý quy mô 17ha đặt tại Khu Liên hợp Xử lý Chất thải Đa Phước – TP.HCM, công suất 500 tấn/ngày, MAC tự hào sở hữu dây chuyền công nghệ xử lý hiện đại, đáp ứng đầy đủ các quy định của Việt Nam.

Các dịch vụ nổi bật của Mộc An Châu bao gồm:

• Xử lý chất thải công nghiệp, chất thải nguy hại, chất thải y tế theo giấy phép của Bộ TN&MT.
• Thu gom – vận chuyển – tái chế dầu nhớt thải, dung môi, nhựa, kim loại, bùn thải và pin – ắc quy.
• Hủy hàng hóa hết hạn, hàng lỗi, hàng vi phạm nhãn hiệu theo quy trình an toàn và bảo mật.
• Tư vấn, lập hồ sơ và xin giấy phép môi trường, báo cáo ĐTM, quan trắc định kỳ cho doanh nghiệp.

Với phương châm “Tái chế thông minh – Kết tinh bền vững (Smarter recycling for a sustainable future)”, Mộc An Châu cam kết mang đến giải pháp môi trường toàn diện, thân thiện và tối ưu chi phí, góp phần bảo vệ môi trường – phát triển kinh tế xanh – hướng đến tương lai bền vững cho cộng đồng.

4. Quy trình xử lý chất thải nguy hại

Xử lý chất thải nguy hại là một quy trình phức tạp, đòi hỏi kỹ thuật cao và sự tuân thủ nghiêm ngặt các quy định của pháp luật. Quá trình xử lý chất thải nguy hại được thực hiện qua các bước cơ bản sau:

Bước 1: Khai báo và phân loại

Giai đoạn đầu tiên là xác định rõ nguồn phát sinh, thành phần và đặc tính của chất thải nguy hại. Việc phân loại chính xác giúp lựa chọn phương pháp xử lý phù hợp, đảm bảo hiệu quả cao và giảm thiểu rủi ro ô nhiễm môi trường.

Bước 2: Thu gom và lưu giữ an toàn

Chất thải phải được thu gom bởi đội ngũ chuyên trách và lưu giữ trong các thiết bị, thùng chứa đạt tiêu chuẩn, có khả năng chống rò rỉ và được gắn nhãn nhận diện rõ ràng. Công đoạn này nhằm bảo đảm an toàn trong suốt quá trình tạm lưu trước khi vận chuyển đến nơi xử lý.

Bước 3: Vận chuyển

Việc vận chuyển chất thải nguy hại được thực hiện bằng phương tiện chuyên dụng, có giấy phép và thiết bị giám sát hành trình. Tất cả phải tuân thủ nghiêm các quy định về an toàn giao thông và bảo vệ môi trường, nhằm ngăn ngừa rò rỉ hoặc sự cố phát tán chất độc hại.

Bước 4: Xử lý và tiêu hủy

Tùy theo từng loại chất thải, có thể áp dụng các phương pháp xử lý khác nhau như đốt, hóa rắn, chôn lấp an toàn, tái chế hoặc xử lý hóa học. Mỗi công nghệ đều phải đáp ứng quy chuẩn môi trường hiện hành, đảm bảo chất thải được tiêu hủy triệt để và không gây ô nhiễm thứ cấp.

Chất thải nguy hại là một trong những yếu tố gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến môi trường và sức khỏe con người nếu không được quản lý đúng quy định. Việc nắm rõ khái niệm, danh mục và quy trình xử lý chất thải nguy hại không chỉ giúp doanh nghiệp tuân thủ pháp luật mà còn góp phần bảo vệ môi trường bền vững.

Nếu doanh nghiệp của bạn đang cần tư vấn, thu gom và xử lý chất thải nguy hại an toàn – đúng quy chuẩn, hãy liên hệ Công ty Mộc An Châu - MAC. Với nhà máy xử lý hiện đại tại Khu Liên hợp Đa Phước, đội ngũ chuyên môn giàu kinh nghiệm và giấy phép môi trường đầy đủ, Mộc An Châu cam kết mang đến giải pháp xử lý chất thải chuyên nghiệp, an toàn và hiệu quả nhất.